Geçmişten günümüze baktığımızda, 100 yaşını aşan ve “asırlık” olarak adlandırılan insanların sayısı dünya genelinde baş döndürücü bir hızla artıyor. Öyle ki bu yaş grubu, artık dünya nüfusunun en hızlı büyüyen kesimi haline geldi.
Elbette bu uzun yaşam tablosu dünyanın her yerinde aynı hızla ilerlemiyor; yaşam süresi ile refah düzeyi arasında doğrudan bir bağ bulunuyor. Örneğin, Japonya bu konuda dünya liderliğini göğüslerken onu Amerika Birleşik Devletleri takip ediyor. Veriler gösteriyor ki asırlık yaşama ulaşma şansı, yüksek gelirli ve sağlık sistemine erişimin güçlü olduğu ülkelerde çok daha yüksek bir ivme kazanmış durumda. Sonuç olarak 100 yaş, artık ulaşılamaz bir hayal değil; modern tıbbın ve bilinçli yaşam tercihlerinin bir getirisi olarak her geçen gün daha fazla insan için gerçeğe dönüşen bir hedeftir.
Aşağıdaki tablo, son 40 yılda gelir düzeyine göre her 10.000 kişi içinde 100 yaşını aşanların nasıl arttığını çarpıcı bir şekilde göstermektedir:
Asırlık bir çınar olmanın sırrı, aslında vücudumuzun iç dünyası ile dışarıdan seçtiğimiz yaşam tarzının muazzam bir iş birliğinde gizlidir. Bilimsel veriler, ömrümüzün yaklaşık %20 ila %40’lık kısmının genetik mirasımızla belirlendiğini, ancak geri kalan %60 ila %80 gibi devasa bir payın tamamen bizim tercihlerimize ve çevresel şartlara bağlı olduğunu kanıtlıyor.
Bu istisnai uzunluğa ulaşan bireyler incelendiğinde, sadece “iyi genlere” sahip olmadıkları, aynı zamanda vücutlarındaki DNA onarım mekanizmalarının bir saat gibi tıkır tıkır çalıştığı görülüyor. Örneğin; Alzheimer ve kalp hastalıklarına karşı kalkan görevi gören veya hücrelerimizi paslanmaktan koruyan özel gen varyantları, bu kişilerin biyolojik zırhını oluşturuyor.
Ancak bu biyolojik zırhın asıl yakıtı, dünyada “Mavi Bölgeler” olarak bilinen ve 100 yaşını geçenlerin en yoğun yaşadığı bölgelerden aldığımız yaşam dersleridir. Bu bölgelerdeki insanlar bahçe işleri veya yürüyüş gibi gün içine yayılmış doğal hareketleri tercih ederken, tabaklarını %90 oranında tam tahıllar, yeşil sebzeler ve özellikle baklagillerle dolduruyorlar. Okinawa’dan yayılan ve midenin sadece %80’ini doyurmayı öğütleyen “Hara Hachi Bu” kuralı ise hücrelerimizin aşırı yükten kurtulup daha verimli çalışmasını sağlıyor.
Meselenin biyolojik boyutu kadar ruhsal derinliği de bir o kadar kritiktir; sabahları yataktan dinç kalkmak için bir amaca sahip olmak (İkigai), güçlü aile bağları kurmak ve stresi dua ya da öğle uykusu gibi yöntemlerle kontrol altında tutmak, ömre ortalama yedi yıl daha ekleyebiliyor.
Vücudun içerisindeki o gizli dünyada ise asırlık bireylerin bağışıklık sistemleri, yaşlanmanın getirdiği sinsi iltihaplanmalara (inflamaging) karşı eşsiz bir direnç gösteriyor. Bağırsaklarındaki “iyi bakteri” çeşitliliği sayesinde metabolik dengelerini korurken, hücrelerindeki genetik şifreleri (epigenetik) adeta bir genç gibi taze tutabiliyorlar.
Hatta beslenme alışkanlıkları sayesinde, yaşlandıkça kısalan ve hücre yaşlanmasının bir göstergesi olan telomerlerini bile daha uzun süre korumayı başarıyorlar.
Özetle, 100 yaşına ulaşmak sadece tesadüfi bir piyango değil; doğru beslenme, sürekli hareket, güçlü sosyal bağlar ve zihinsel dinginlikle örülmüş, bilimsel temellerle desteklenen bilinçli bir yaşam mimarisidir.
Uzun Yaşamın Şifresi Kitabından alınmıştır. Kitaba ulaşmak için tıklayın
No responses yet